Schaakstukken kiezen: namen, Staunton-model, maat en opstelling
Marielle OsnesNordvella · bijgewerkt 3 oktober 2026 · 5 min leestijd
Nordvella verkoopt de houten schaakstukken; dit product dient in deze gids als voorbeeld. Prijzen en gegevens gecontroleerd op 29 september 2026; onze eigen prijs is bijgewerkt op 3 oktober 2026.
Onze keuze
Houten schaakstukken, 32 stuks
Staunton-model, 16 licht en 16 donker, koning ca. 8 cm. Zonder bord.
★ 4,7 van 5 (674 beoordelingen bij de leverancier) · 30 dagen bedenktijd
Bekijk de schaakstukken1.Welke schaakstukken zijn er?
Wit en zwart hebben elk zestien stukken. Zo heten ze, zoveel heb je er van en zo bewegen ze:
| Stuk | Per kleur | Zo beweegt het |
|---|---|---|
| Koning (K) | 1 | Eén veld in elke richting |
| Dame (D) | 1 | Zo ver als je wilt, recht en schuin |
| Toren (T) | 2 | Zo ver als je wilt, recht |
| Loper (L) | 2 | Zo ver als je wilt, schuin |
| Paard (P) | 2 | In een L-sprong, over andere stukken heen |
| Pion | 8 | Eén veld vooruit, de eerste keer ook twee; slaat schuin |
De letters zijn de Nederlandse notatie; een zet van een pion noteer je zonder letter.
In boeken en schaakprogramma's zie je de stukken ook als symbolen, zoals een kroontje voor de koning en een paardenhoofd voor het paard. De Nederlandse letters K, D, T, L en P gebruik je als je een partij opschrijft.
2.Het Staunton-model: waarom bijna alle sets zo gevormd zijn
Het Staunton-model kwam rond 1849 in Engeland op de markt en is genoemd naar de schaker Howard Staunton. Het idee was een eenvoudige, duidelijke vorm die iedereen herkent: de koning met een kruis, de dame met een kroon, de loper met een inkeping, het paard als paardenhoofd. Sindsdien is het de standaard in clubs en op toernooien.
Voor thuis is dat handig: wie ergens anders heeft leren schaken, herkent de stukken meteen, en kinderen leren de namen sneller. Sierlijke of thematische sets zijn mooi op een plank, maar spelen vaak minder prettig omdat je de stukken minder snel uit elkaar houdt.
3.Welke maat schaakstukken past bij je bord?
De maat van schaakstukken wordt meestal aangegeven met de hoogte van de koning. Die moet passen bij de grootte van de velden op je bord. Twee vuistregels die vaak worden genoemd: de voet van de koning beslaat ongeveer drie kwart van een veld, en een veld is ongeveer twee keer zo breed als de voet van een pion.
| Koningshoogte | Veld (ca.) | Past bij |
|---|---|---|
| 7–8 cm | 4–4,5 cm | Kleinere borden thuis |
| 8,5–9 cm | 5 cm | Gewone borden thuis en op school |
| ca. 9,5 cm | 5,5–6 cm | Toernooiformaat |
Vuistregels; meet de velden van je eigen bord na voordat je stukken koopt.
Zijn de stukken te groot, dan staan ze tegen elkaar aan en schuif je per ongeluk een buurstuk mee. Zijn ze te klein, dan ziet het bord leeg uit en pak je ze minder makkelijk op. Heb je een bord met velden van ongeveer 4 à 5 cm, dan past een koning van rond de 8 cm meestal goed.
4.Hoe stel je het schaakbord op?
- Bord goed neerleggen: elke speler heeft rechtsonder een wit veld. ‘Wit rechts’ is het ezelsbruggetje.
- Torens: in de hoeken.
- Paarden: naast de torens.
- Lopers: naast de paarden.
- Dame: op het overgebleven middenveld van haar eigen kleur: de witte dame op wit, de zwarte dame op zwart.
- Koning: op het laatste vrije veld, naast de dame.
- Pionnen: alle acht op de rij ervoor. Wit doet de eerste zet.
Tel na het uitpakken of je van elke kleur acht pionnen, twee torens, twee paarden, twee lopers, een dame en een koning hebt. Bewaar de stukken daarna samen in een zakje of doos, zodat er geen zoekraakt.
5.Hout of plastic, verzwaard of niet, en wat zijn schaakstukken waard?
Plastic stukken zijn goedkoop, gaan lang mee en worden veel gebruikt in clubs en op scholen. Houten stukken voelen warmer en zien er mooier uit op tafel. Verzwaarde stukken hebben een gewicht in de voet: ze staan steviger en vallen minder snel om als je snel speelt. Vilt onder de voet voorkomt krassen op het bord.
Nieuwe houten sets kosten van een paar tientjes tot honderden euro's; handgemaakte stukken van bijvoorbeeld buxus of ebbenhout zijn duurder. Een oude set kan waarde hebben door leeftijd, maker en staat. Wil je weten wat een geërfde set waard is, laat dan een taxateur of veilinghuis kijken.
- Plastic: goedkoop en sterk
- Hout: mooier en warmer in de hand
- Verzwaard: staat steviger
- Vilt: spaart het bord
6.Waar let je op bij het kopen van schaakstukken?
- Model: Staunton speelt het prettigst en is voor iedereen herkenbaar.
- Maat: koningshoogte passend bij de velden van je bord.
- Materiaal en gewicht: hout of plastic, en zijn de stukken verzwaard?
- Onderkant: vilt of stof onder de voet?
- Wat zit erbij: bord, doos of alleen de stukken?
- Kinderen: schaakstukken zijn kleine onderdelen; hou ze weg bij kinderen die dingen in hun mond stoppen.
De houten schaakstukken van Nordvella zijn een set van 32 stukken in Staunton-model, 16 lichte en 16 donkere, met een koning van ca. 8 cm en een pion van ca. 3,4 cm volgens de leverancier. Ze zijn bedoeld voor het bord dat je al hebt: als vervanging voor stukken die kwijt zijn, om te leren schaken of als cadeau. Eerlijk: de stukken zijn licht en niet verzwaard, houtsoort en gewicht worden niet opgegeven, er zit geen bord of doos bij en het is niet de officiële toernooimaat.
Houten schaakstukken, 32 stuks
Staunton-model, 16 licht en 16 donker, koning ca. 8 cm. Zonder bord.
Veelgestelde vragen over schaakstukken
Welke schaakstukken zijn er?
Koning, dame, toren, loper, paard en pion. Elke speler heeft er zestien: een koning, een dame, twee torens, twee lopers, twee paarden en acht pionnen.
Wat zijn de letters van de schaakstukken?
In de Nederlandse notatie is K de koning, D de dame, T de toren, L de loper en P het paard. Een zet van een pion noteer je zonder letter.
Hoe moet ik het schaakbord inrichten?
Leg het bord met een wit veld rechtsonder. Zet de torens in de hoeken, dan de paarden, de lopers, de dame op haar eigen kleur en de koning ernaast. De pionnen komen op de rij daarvoor.
Welke maat schaakstukken past bij mijn bord?
Kijk naar de koningshoogte en de velden: de voet van de koning beslaat ongeveer drie kwart van een veld. Bij velden van ongeveer 4 à 5 cm past een koning van rond de 8 cm meestal goed.
Wat is het Staunton-model?
De klassieke vorm van schaakstukken, rond 1849 in Engeland op de markt gebracht en genoemd naar de schaker Howard Staunton. Het is de standaard in clubs en op toernooien.
Wat zijn schaakstukken waard?
Nieuwe houten sets kosten van een paar tientjes tot honderden euro's. Bij een oude set hangt de waarde af van leeftijd, maker en staat; laat een taxateur of veilinghuis kijken.
Waar koop ik houten schaakstukken?
Bij Nordvella: 32 houten schaakstukken in Staunton-model, licht en donker, met een koning van ca. 8 cm, voor €37,95. Verzending €3,90, gratis verzending vanaf €45, en 30 dagen bedenktijd.
Meer gidsen in kinderen & speelgoed
Deze gids is geschreven door Nordvella. We verkopen de houten schaakstukken en gebruiken dit product als voorbeeld; de criteria gelden waar je ook koopt.